Η αναφορά του Γραφείου Λογοδοσίας της Κυβέρνησης των ΗΠΑ (GAO) για το F35 έχει μερικά πολύ ενδιαφέροντα στοιχεία. Τα μεγέθη αυτά αφορούν τόσο τα Λειτουργικά Κόστη, τη δομή τους, την ανάλυση των υφιστάμενων κατανομών αλλά και το πρόσθετο κόστος για το Block 4 Capacity που παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Το συνολικό κόστος του προγραμματισμού του F35 για όλα τα έτη εξαγορών και λειτουργιών φτάνει τα 2 τρίς $(!).
Από αυτά τα 1,58 τρισεκατομμύρια αφορούσαν Λειτουργικά Έξοδα για περίπου 2500 αεροσκάφη. Το ποσό αυτό είναι αυξημένο κατά περισσότερο από 50% σε σχέση με το 1,1 τρισ. που προβλεπόταν το 2018 μόλις πριν από 6 χρόνια. Αυτή η αύξηση φέρεται να οφείλεται εν μέρει στην υποστήριξη των αεροσκαφών μέχρι το 2088 (!), 11 χρόνια πριν από τον στόχο του 2077.
Αποποίηση ευθύνης: Οι τιμές που αναφέρονται ορίζονται σε $ με τις συναλλαγματικές ισοτιμίες του 2012 για εύκολη σύγκριση. ΑΝ κάποιος θέλει να συγκρίνει αυτά τα χρήματα σε σχέση με το 2024 (την αξία των αμερικανικών δολαρίων) μπορεί να χρησιμοποιήσει έναν υπολογιστή πληθωρισμού νομίσματος. Για ευκολία σύγκρισης κάθε δολάριο 2012=1,36 δολάρια 2024. Ένα ενδιαφέρον κομμάτι σχετικά με το λειτουργικό κόστος ανά έτος είναι ο παρακάτω πίνακας που δείχνει το κόστος ανά αεροσκάφος και ανά έτος.
Βλέπουμε λοιπόν ότι ένα F-35A της Πολεμικής Αεροπορίας των ΗΠΑ απαιτεί περίπου 6,6 εκατομμύρια δολάρια (χαμηλότερα από τον στόχο των 6,8). Συνήθως, η Πολεμική Αεροπορία για κάθε μοίρα είναι 20xΑεροσκαφών, θα χρειάζεται περίπου 120 εκατομμύρια δολάρια μόνο για λειτουργικά έξοδα. Όσο για τον επιχειρησιακό προϋπολογισμό όλου του Πολεμικού Ναυτικού, σίγουρα θα αναρωτιούνται αν λόγω λιγότερων και φθηνότερων εργαζομένων (καθώς όλα τα αεροσκάφη είναι σε μια ενιαία βάση στην Ανδραβίδα) αυτό είναι το κόστος. Ο πίνακας 10 της έκθεσης GAO παρέχει την απάντηση σε αυτό. Με συνολικά 600 αεροσκάφη, το λειτουργικό κόστος ξεπέρασε τα 5 δισεκατομμύρια δολάρια.
Το υπόλοιπο 80% είναι εξωτερικοί παράγοντες που είναι δύσκολο να μειωθούν δραστικά. Η κατάσταση είναι ακόμη πιο ανησυχητική αν υπολογίσεις τις ώρες πτήσης ανά έτος. Από τις 200 ώρες πτήσης που ήταν ο αρχικός στόχος και για τους 3 κλάδους ειδικά στο Αμερικανικό Ναυτικό των ΗΠΑ βλέπουν μείωση των ωρών πτήσης από 311 ώρες ανά πιλότο για το 2020 σε μόλις 172 για το 2023. Μείωση 18% στις ώρες πτήσης από 230 σε μόλις 187.
Υπενθυμίζουμε ότι με βάση της βιβλιογραφίας του ΝΑΤΟ, οι 180 ώρες πτήσης είναι οι ελάχιστες απαιτούμενες για να θεωρηθεί ένας πιλότος αξιόμαχος. Ακόμα κι αν αναλογιστούμε ότι λόγω αυτοματισμών και καλύτερων προσομοιωτών επαρκεί αυτό το ποσό ωρών πτήσης ανά έτος, δημιουργείται η αποβολή. Ενώ το ετήσιο κόστος χρήσης ανά F35 είναι στοχευμένο, υπάρχει μείωση των διαθέσιμων ωρών κατά 18% (!). Δηλαδή με λίγα λόγια το κόστος 6.6 εκ$/187 ώρες πτήσης=35294 $ / ώρα πτήσης. Όπως τονίσαμε και αρχικά αυτό το κόστος είναι σε τιμές αμερικανικών $ του 2012. Αν κάποιος το αποπληθωρίσει με σήμερα είναι 36% αυξημήνο δηλαδή 48000$ (!). Το ποσό αυτό είναι αστρονομικό για τις δυνατότητες χρηματοδότησης της Πολεμικής Αεροπορίας και δεν φαίνεται να αφορά μόνο μια χρονιά αλλά 4 διαδοχικά απά το 2020. Η τάση δηλαδή μείωσης του κόστους ανά ώρα πτήσης δεν φαίνεται να υπάρχει και έγινε συνειδητή επιλογή απο την US Airforce για μείωση των ωρών πτήσης ανά ΑΦ ώστε πιάσουν τον στόχο των 6.6 εκ $ λειτουργικών εξόδων ανά Αεροσκάφος.
Μάλιστα παρόλο που έχουν γίνει προσπάθεις από το Αμερικανικ΄π Πεντάγωνο για λήψη Cost Saving Ενεργειων όπως:
i) αύξηση της αξιοπιστίας των υποσυστημάτων και ανταλλακτικών
ii) προσπάθεια μείωσης των “σκουπιδιών” που εισέρχονται στον κινητήρα και προκαλούν φθορές
iii) Αύξηση της αξιοπιστίας και της διαθεσιμότητας του κινητήρα έτσι ώστε να παραμένει για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα στο AΦ πριν προκύψει ανάγκη επισκευής/συντήρησης. Η πιο σημαντική προσπάθεια μείωσης του κόστους φαίνεται να είναι ο προβληματικός κινητήρας που αυτή τη στιγμή προκαλεί αρκετά προβλήματα. Κάτι που δεν επιτρέπει την υποστήριξη και λειτουργία όχι μόνο μελλοντικών αλλά και παρόντων δυνατοτήτων. Όλα τα παραπάνω στοιχεία οδηγούν σε μια άνευ προηγουμένου χαμηλή διαθεσιμότητα του Aεροσκάφους. Ειδικά για το F35-Α που μας ενδιαφέρει, υπάρχει μια τάση μείωσης της διαθεσιμότητας με όλες τις δυνατότητες AF από 54% το 2020 (υψηλό όλων των εποχών μέχρι σήμερα) σε μόλις 36,4% (!).
Η κατάσταση δεν είναι καλή ακόμη και για μερικώς επιχειρησιακά αεροσκάφη που εξακολουθούν να είναι σε θέση να εκτελέσουν μια αποστολή. Το ποσοστό βελτιώνεται οριακά στο 51,9%.
Συμπέρασμα: Όσο ικανά και αν είναι τα αεροσκάφη, υπάρχουν αρκετές εγγενείς αδυναμίες σήμερα:
-Υψηλό κόστος χρήσης 48000$
– Λιγότερες ώρες πτήσης ανά AΦ ανά έτος σε σχέση με παλαιού τύπου AΦ. Αυτό μεταφράζεται σε λιγότερα έξοδα ή λιγότερο χρόνο στον αέρα
-Πολύ χαμηλή διαθεσιμότητα που σημαίνει ότι τα μισά AΦ θα βρίσκονται στα υπόστεγα σε περίπτωση κρίσης με την Τουρκία
-Προβλήματα τόσο στην εφοδιαστική αλυσίδα όσο και στην εκπαίδευση του τεχνικού προσωπικού
-Έλλειψη πρόσβασης στα τεχνικά δεδομένα στο ΑΦ (ALIS/ODIN) που δυσκολεύει τη συντήρηση
Ελπίζουμε ότι οι παραπάνω πληροφορίες θα είναι χρήσιμες για την Πολεμική Αεροπορία για να κάνει τη σωστή επιλογή για το πότε και με ποιον τρόπο θα προμηθευτεί το F-35. Προς το παρόν, το πραγματικό status φαίνεται προβληματικό και ανώριμο. Θεωρητικά, στην έκδοση Block 4, το νέο Hardware θα μπορεί να ανταπεξέλθει. Ωστόσο, πρέπει να σχεδιάσουμε πριν ξοδέψουμε όλα τα χρήματά μας σε μια απαιτητική αγορά ΑΦ σε Λειτουργικά Έξοδα που πιθανότατα θα οδηγήσουν σε δραματική μείωση του ανώτατου ορίου της Πολεμικής Αεροπορίας. Ελπίζουμε ότι το πρόγραμμα F35 δεν θα έχει την ίδια τύχη με το πρόγραμμα LCS που ουσιαστικά απέτυχε παταγωδώς. Η μόνη ελπίδα του προγράμματος είναι ότι η αντικατάσταση του ραντάρ, των κινητήρων, του συστήματος logistics ALIS θα επιτρέψει τον περιορισμό αυτών των μειονεκτημάτων. Σε διαφορετική περίπτωση, είναι αμφίβολο αν με τέτοιο κόστος χρήσης (ας υποθέσουμε ότι στην ελληνική περίπτωση θα είναι $30.000) θα μπορέσουμε να παρατάξουμε περισσότερα από 20 αεροσκάφη F-35 στη δύναμή μας.
