Η Κίνα βρίσκεται σε σοβαρό οικονομικό αδιέξοδο και, πλέον, δεν μπορεί να το αποκρύψει, όσο κι αν προσπαθεί το Κομμουνιστικό Κόμμα (ΚΚΚ). Τα τελευταία χρόνια, η εικόνα ευημερίας που προβάλλεται από τις αρχές της χώρας έρχεται σε πλήρη αντίθεση με την πραγματικότητα: αποπληθωρισμός, κατάρρευση της αγοράς ακινήτων, στάση πληρωμών σε εργαζομένους, καταρρεύσεις εταιριών και εκτεταμένη κοινωνική δυσαρέσκεια.
Το μεγαλύτερο κομμάτι της παγκόσμιας κοινής γνώμης αντιμετωπίζει με σκεπτικισμό τα επίσημα οικονομικά στοιχεία που προέρχονται από κρατικές πηγές — είτε πρόκειται για τις ΗΠΑ, είτε για την Κίνα. Όμως στην περίπτωση του Πεκίνου, η συγκάλυψη της αλήθειας θεωρείται θέμα εθνικής ασφάλειας. Το ΚΚΚ φοβάται περισσότερο από οτιδήποτε άλλο το ενδεχόμενο η διεθνής κοινότητα να αποδείξει ότι ο κομμουνισμός απέτυχε.
Παρά τις αιτιάσεις ορισμένων αναλυτών, οι δασμοί της κυβέρνησης Τραμπ δεν προκάλεσαν την κρίση. Ήταν μάλλον το τελικό χτύπημα σε μια μακροχρόνια διαδικασία παρακμής. Σήμερα, οι συνολικοί δασμοί σε κινεζικά προϊόντα φτάνουν το 124%, ενώ για ορισμένες κατηγορίες εμπορευμάτων αγγίζουν το 245%. Αν και έχει δοθεί προσωρινή εξαίρεση ενός μηνός για εξαρτήματα τεχνολογίας (σε μια προσπάθεια να προσαρμοστούν εταιρείες όπως η Apple και η Nvidia), η αβεβαιότητα που δημιουργείται είναι το πραγματικό εργαλείο πίεσης. Οι κινεζικές εξαγωγές είναι παγωμένες, παραγγελίες έχουν διακοπεί, και κανείς δεν τολμά να επενδύσει όσο η εμπορική πολιτική των ΗΠΑ παραμένει απρόβλεπτη.
Η οικονομία της Κίνας δεν μπορεί να αντέξει τέτοιους δασμούς για μεγάλο διάστημα. Οι εξαγωγές της προς τις ΗΠΑ αποτελούν το 15% των συνολικών εξαγωγών της, τη στιγμή που ο επόμενος σημαντικός εμπορικός εταίρος της (εκτός Χονγκ Κονγκ) είναι το Βιετνάμ, με μόλις 4%. Από άποψη εσωτερικής κατανάλωσης, η Κίνα αντιπροσωπεύει το 11% της παγκόσμιας αγοράς, σε αντίθεση με τις ΗΠΑ που ξεπερνούν το 30%-35%. Δεν υπάρχει περίπτωση η Κίνα να καλύψει το κενό εσωτερικά.
Η κρίση, ωστόσο, είναι πολύ βαθύτερη. Από το 2023, η χώρα αντιμετωπίζει αποπληθωριστική ύφεση, αποτέλεσμα της αυταρχικής διαχείρισης της πανδημίας από το ΚΚΚ, που ισοδυναμεί με δημοσιονομική αυτοκτονία. Η αγορά ακινήτων έχει καταρρεύσει, λόγω υπερκατασκευής μέσω κρατικών επιδοτήσεων, με αποτέλεσμα χιλιάδες κατοικίες και κτήρια να μένουν ατελή ή ετοιμόρροπα – τα λεγόμενα «Tofu Dreg buildings». Εταιρείες-κολοσσοί όπως η Vanke ανέφεραν για το 2024 ζημίες ρεκόρ 49,5 δισ. γιουάν, για πρώτη φορά από την είσοδό τους στο χρηματιστήριο το 1991.
Η ανεργία αυξάνεται, τα εργοστάσια καθυστερούν ή δεν καταβάλλουν καθόλου τους μισθούς, με αποτέλεσμα συνεχείς διαδηλώσεις και ένα περίεργο φαινόμενο πολλαπλών πυρκαγιών σε εργοστασιακές εγκαταστάσεις. Η κυβέρνηση δεν έχει περιθώρια αντίδρασης: τα κίνητρα και τα πακέτα στήριξης είναι περιορισμένα, καθώς το μη χρηματοοικονομικό χρέος της Κίνας έχει ξεπεράσει το 300% του ΑΕΠ.
Παρά τις προσπάθειες λογοκρισίας και το “Μεγάλο Firewall”, όλο και περισσότεροι πολίτες παρακάμπτουν την κρατική επιτήρηση και δημοσιεύουν βίντεο που αποκαλύπτουν την αλήθεια. Για το ΚΚΚ, η διαρροή τέτοιων πληροφοριών συνιστά απειλή εθνικής ασφάλειας και επισύρει αυστηρές ποινές.
Η κατάσταση δεν αφήνει περιθώρια για αυταπάτες. Η παγκόσμια οικονομία ίσως είναι ασταθής, αλλά η Κίνα βρίσκεται πιο κοντά από όλους στον γκρεμό. Η εξάρτησή της από τις εξαγωγές και την εύρυθμη λειτουργία του παγκόσμιου εμπορίου, κυρίως προς τις ΗΠΑ, καθιστά την επιβίωσή της εξαιρετικά ευάλωτη σε κάθε είδους κρίση.
Οι εικόνες που προβάλλονται από influencers στο TikTok και το YouTube, με ουρανοξύστες γεμάτους LED φώτα και πάρτι με ρομπότ, δεν αντανακλούν την πραγματικότητα. Η «βιτρίνα» κρύβει μια χώρα στα πρόθυρα οικονομικής και κοινωνικής κατάρρευσης. Και πλέον, αυτή η κατάρρευση δεν μπορεί να κρυφτεί.
