Η Υπηρεσία Ασφαλείας της Ουκρανίας (SBU) ανακοίνωσε ότι πραγματοποίησε την πρώτη επιτυχημένη επιχειρησιακή επίθεση παγκοσμίως με μη επανδρωμένο υποβρύχιο όχημα (UUV) εναντίον ρωσικού πολεμικού σκάφους. Σύμφωνα με την ουκρανική πλευρά, στόχος της επίθεσης ήταν υποβρύχιο κλάσης Project 636 Varshavyanka (Improved Kilo) του ρωσικού Στόλου της Μαύρης Θάλασσας, το οποίο βρισκόταν ελλιμενισμένο στη ναυτική βάση του Νοβοροσίσκ, έναν από τους πλέον προστατευμένους ναυστάθμους της Ρωσίας.
Η σημασία του περιστατικού έγκειται στο γεγονός ότι, εφόσον επιβεβαιωθεί, πρόκειται για την πρώτη επιτυχώς καταγεγραμμένη χρήση UUV ως όπλο ανθυποπλοϊκής κρούσης, γεγονός που μεταβάλλει ριζικά τις παραδοχές της ναυτικής άμυνας και ασφάλειας λιμένων. Η SBU δημοσιοποίησε βίντεο στο οποίο εμφανίζεται το υποβρύχιο δεμένο στο λιμάνι, ενώ περίπου στο 16ο δευτερόλεπτο καταγράφεται ισχυρή έκρηξη ακριβώς στο σημείο του σκάφους, χωρίς το υποβρύχιο drone να είναι ορατό. Το στοιχείο αυτό υποδηλώνει ότι το UUV κατάφερε να πλοηγηθεί αυτόνομα σε πυκνά προστατευμένο περιβάλλον και να πλήξει συγκεκριμένο στόχο με ακρίβεια, ξεπερνώντας φυσικά εμπόδια και μέτρα ασφαλείας.
Η Ρωσία αρνήθηκε κατηγορηματικά οποιαδήποτε ζημιά, με το Υπουργείο Άμυνας να δηλώνει ότι κανένα πλοίο ή υποβρύχιο δεν υπέστη βλάβες και ότι όλες οι μονάδες συνεχίζουν να επιχειρούν κανονικά. Παρά τη διάψευση, η ίδια η επιλογή στόχου αποκαλύπτει την επιχειρησιακή και στρατηγική βαρύτητα της επίθεσης, καθώς τα υποβρύχια κλάσης Improved Kilo αποτελούν κρίσιμο πολλαπλασιαστή ισχύος για τη Ρωσία στη Μαύρη Θάλασσα.
Σύμφωνα με την SBU, το πληγέν υποβρύχιο υπέστη κρίσιμες ζημιές και τέθηκε ουσιαστικά εκτός μάχης, ενώ έφερε επί του σκάφους τέσσερις εκτοξευτές πυραύλων cruise Kalibr, οι οποίοι έχουν χρησιμοποιηθεί επανειλημμένα για πλήγματα μεγάλης ακρίβειας σε ουκρανικούς στόχους. Το εκτιμώμενο κόστος ενός τέτοιου υποβρυχίου ανέρχεται περίπου στα 400 εκατομμύρια δολάρια, γεγονός που καθιστά ακόμη και την προσωρινή απώλεια επιχειρησιακής ικανότητας εξαιρετικά σημαντική.
Η επίθεση αυτή εντάσσεται σε ένα ευρύτερο ουκρανικό δόγμα ασύμμετρου ναυτικού πολέμου με μη επανδρωμένα μέσα, το οποίο έχει ήδη αποδώσει απτά αποτελέσματα. Η συστηματική χρήση ουκρανικών μη επανδρωμένων σκαφών επιφανείας (USVs) έχει αναγκάσει τον ρωσικό Στόλο της Μαύρης Θάλασσας να περιορίσει τη δράση του και να αποσύρει μονάδες από την Κριμαία προς το Νοβοροσίσκ, μεταβάλλοντας δραστικά την ισορροπία ναυτικής ισχύος στην περιοχή.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι η Ουκρανία δεν περιορίζεται σε ένα μόνο υποβρύχιο σύστημα. Ήδη από το 2023 έχει παρουσιάσει το UUV Marichka, σχεδιασμένο για επιθέσεις καμικάζι σε πλοία και λιμενικές υποδομές, καθώς και το Toloka, ενισχύοντας σταθερά το υποθαλάσσιο σκέλος των μη επανδρωμένων επιχειρήσεών της. Η δυνατότητα επιχειρήσεων κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας μειώνει δραστικά την πιθανότητα έγκαιρου εντοπισμού και επιτρέπει την υπέρβαση των ανθυποβρυχιακών και ανθυποσαμποταζικών μέτρων που έχει εγκαταστήσει η Ρωσία στους λιμένες της.
Το περιστατικό στο Νοβοροσίσκ αποκτά πρόσθετη βαρύτητα, καθώς αποτελεί τη δεύτερη φορά που ουκρανικές δυνάμεις πλήττουν υποβρύχιο κλάσης Improved Kilo. Τον Σεπτέμβριο του 2023, το υποβρύχιο Rostov-on-Don υπέστη σοβαρές ζημιές σε συνδυασμένη επίθεση πυραύλων και μη επανδρωμένων σκαφών στη Σεβαστούπολη, με την Ουκρανία να ισχυρίζεται μεταγενέστερα ότι το σκάφος καταστράφηκε.
Σε στρατηγικό επίπεδο, η φερόμενη επιτυχία του ουκρανικού UUV επιβεβαιώνει τη μετάβαση του ναυτικού πολέμου σε μια νέα εποχή, όπου φθηνά, αυτόνομα και δυσεντόπιστα μέσα μπορούν να απειλήσουν ακόμη και τα πλέον εξελιγμένα και ακριβά υποβρύχια συστήματα. Η εξέλιξη αυτή δεν αφορά μόνο τη Μαύρη Θάλασσα, αλλά έχει σαφείς προεκτάσεις για τη ναυτική ασφάλεια, την προστασία λιμένων και τον σχεδιασμό στόλων παγκοσμίως.
