ΠΟΛΥΚΡΙΣΕΙΣ σε Ελλάδα για το 2025 – Ανάλυση σημαντικότερων στρατηγικών αναβαθμίσεων από ΗΠΑ & Ισραήλ. Το 2025 συνεχίστηκε η εμπέδωση της Ελλάδας ως κομβικού συμμάχου στο ΝΑΤΟ και ως γεωγραφικού “enabler” αμερικανικών επιχειρήσεων σε Ανατολική Μεσόγειο – Μαύρη Θάλασσα – Βαλκάνια. Η επίσημη αμερικανική γραμμή περιγράφει τη διμερή σχέση ως «βαθιά και διαρκή» συνεργασία ασφάλειας.
Α. Ασφάλεια/άμυνα: η Ελλάδα ως πλατφόρμα προβολής ισχύος των ΗΠΑ στην Αν. Μεσόγειο
Το 2025 συνεχίστηκε η εμπέδωση της Ελλάδας ως κομβικού συμμάχου στο ΝΑΤΟ και ως γεωγραφικού “enabler” αμερικανικών επιχειρήσεων σε Ανατολική Μεσόγειο – Μαύρη Θάλασσα – Βαλκάνια. Η επίσημη αμερικανική γραμμή περιγράφει τη διμερή σχέση ως «βαθιά και διαρκή» συνεργασία ασφάλειας. state.gov
Στο πρακτικό επίπεδο, το 2025 συζητήθηκε/αναδείχθηκε δημόσια η προοπτική επικαιροποίησης της MDCA και ευρύτερων διευκολύνσεων/υποδομών (με όρους παρουσίας, υποστήριξης και logistics) που επεκτείνουν τη χρησιμότητα ελληνικών σημείων για τις ΗΠΑ. eKathimerini
Γεωπολιτικό αποτέλεσμα: αυξάνεται το ελληνικό διαπραγματευτικό βάρος εντός δυτικού πλαισίου, αλλά ταυτόχρονα μεγαλώνει και το «αποτύπωμα στόχου» σε σενάρια περιφερειακής κλιμάκωσης.
Β. Ενεργειακή διάσταση: Ελλάδα ως “gateway” διαφοροποίησης για ΝΑ Ευρώπη/Βαλκάνια
Το 2025 ο ελληνικός ρόλος ως ενεργειακός διάδρομος ενισχύθηκε περαιτέρω: LNG υποδομές/ροές και διασυνδέσεις λειτουργούν ως μηχανισμός απο-εξάρτησης της περιοχής από υψηλού ρίσκου προμηθευτές και ως εργαλείο γεωοικονομικής επιρροής. Η συζήτηση για «νέες διαδρομές» και αξιοποίηση κόμβων/διασυνδέσεων προς βόρεια κατεύθυνση (συμπεριλαμβανομένων ροών προς Ουκρανία μέσω Βαλκανίων) αποτυπώνει αυτή τη στρατηγική. icgb.eu
Γεωπολιτικό αποτέλεσμα: η ενέργεια δεν είναι μόνο οικονομία αλλά και στρατηγική διασφάλιση συμμαχιών, ειδικά όταν συνδέεται με αμερικανικές προτεραιότητες και ευρωπαϊκή ανθεκτικότητα.
Γ. Πολιτικό-διπλωματικό πλαίσιο: ΗΠΑ ως «ρυθμιστής» στο τρίγωνο Ελλάδας–Τουρκίας–Αν. Μεσογείου
Το 2025 η αμερικανική στάση συνέχισε να λειτουργεί ως παράγοντας εξισορρόπησης: στήριξη στην Ελλάδα ως αξιόπιστο σύμμαχο, αλλά ταυτόχρονα διατήρηση διαύλων/κινήτρων προς την Τουρκία. Αυτό παράγει για την Αθήνα μια μόνιμη ανάγκη: να μετατρέπει τη γεωστρατηγική χρησιμότητα σε συγκεκριμένα ανταλλάγματα (αποτροπή, τεχνολογία, επενδύσεις, διπλωματική κάλυψη).
2) Σχέσεις Ελλάδας – Ισραήλ (αμυντική σύγκλιση + ενεργειακή/ναυτιλιακή ασφάλεια)
Α. Τριμερής Ελλάδα–Ισραήλ–Κύπρος: “θεσμοποίηση” ενός άξονα ασφάλειας στην Αν. Μεσόγειο
Κομβικό γεγονός του 2025 ήταν η τριμερής συνάντηση στην Ιερουσαλήμ (Δεκέμβριος 2025), με σαφές αποτύπωμα σε περιφερειακή ασφάλεια, αντιμετώπιση απειλών και προώθηση υποδομών/συνδεσιμότητας. Στη δημόσια ατζέντα μπήκαν και ζητήματα που «κουμπώνουν» άμεσα με ελληνικά συμφέροντα: ασφάλεια θαλάσσιων οδών, πίεση από περιφερειακούς δρώντες και projects διασύνδεσης (ενέργεια/υποθαλάσσιες υποδομές). Reuters
Β. Άμυνα: από την πολιτική σύμπλευση στην επιχειρησιακή διαλειτουργικότητα
Το 2025 καταγράφηκε ποιοτική αναβάθμιση της ελληνοϊσραηλινής αμυντικής σχέσης:
- Η ελληνική Βουλή ενέκρινε την αγορά 36 συστημάτων PULS (~650 εκατ. ευρώ), με έμφαση στην ενίσχυση ισχύος πυρός/αποτροπής έναντι Τουρκίας (Έβρος και νησιωτικό τόξο). Η συμφωνία περιλαμβάνει και τοπική συμμετοχή/κατασκευή τμημάτων (βιομηχανική διάσταση). Reuters
- Παράλληλα, αναδείχθηκε (ως διαπραγμάτευση/προσανατολισμός) η λογική μιας πολυεπίπεδης αντιαεροπορικής/αντιπυραυλικής ομπρέλας, με ισραηλινή τεχνογνωσία ως κρίσιμο συντελεστή. Reuters
Γεωπολιτικό αποτέλεσμα: η συνεργασία μετατρέπεται σε αποτρεπτικό “capability package”: τεχνολογία, εκπαίδευση, κοινά δόγματα και πρακτική επιχειρησιακή συνέργεια.
Γ. Κοινές ασκήσεις/ναυτική ασφάλεια: από συμβολισμό σε δομημένο πρόγραμμα
Στις 29/12/2025 (δημοσίευση Reuters) αποτυπώθηκε ότι οι τρεις χώρες θα εντείνουν από το 2026 τις κοινές αεροναυτικές ασκήσεις, με σχέδιο δράσης άμυνας, τεχνολογικές μεταφορές και ελληνική συμμετοχή σε σημαντικές ισραηλινές ασκήσεις (π.χ. Noble Dina). Reuters
Γεωπολιτικό αποτέλεσμα: δημιουργείται ένα πιο «μόνιμο» πλαίσιο θαλάσσιας επίγνωσης κατάστασης, προστασίας κρίσιμων υποδομών και διαλειτουργικότητας, σε μια περίοδο που η Αν. Μεσόγειος συνδέεται όλο και περισσότερο με κρίσεις (και) στη ναυτιλία.
3) Σχέσεις Ελλάδας – Τουρκίας (διαχείριση έντασης με επιστροφή σε μοτίβα πίεσης)
Α. Επιστροφή αεροπορικής πίεσης/παραβιάσεων: μετρήσιμη μεταβολή μέσα στο 2025
Στο τέλος του 2025 εμφανίζεται σαφής επαναφορά του τουρκικού μοτίβου αμφισβήτησης στο Αιγαίο, με επίσημα στατιστικά που δείχνουν 189 παραβιάσεις ελληνικού εναέριου χώρου και 164 παραβιάσεις κανόνων κυκλοφορίας στο FIR Αθηνών για το 2025 (σε αντιδιαστολή με μηδενικές παραβιάσεις εναέριου χώρου το 2024). ProtoThema English
Συμπληρωματικά, ελληνικές πηγές άμυνας δημοσιοποιούν “daily incidents” για παραβιάσεις/παραβάσεις. Γενικό Επιτελείο Εθνικής Άμυνας (ΓΕΕΘΑ)
Γεωπολιτικό αποτέλεσμα: η Άγκυρα υπενθυμίζει ότι μπορεί να ανεβάζει/κατεβάζει «θερμοστάτη έντασης», επιδιώκοντας είτε διαπραγματευτική πίεση είτε εσωτερική πολιτική κατανάλωση είτε αποτροπή των ελληνικών/τριμερών πρωτοβουλιών.
Β. Αντίδραση της Τουρκίας σε τριμερή/πολυμερή σχήματα (Ελλάδα–Κύπρος–Ισραήλ)
Η εμβάθυνση της τριμερούς με το Ισραήλ λειτουργεί για την Τουρκία ως αντίβαρο στην επιθυμία της να παραμείνει ο προνομιακός ρυθμιστής της Ανατολικής Μεσογείου. Το πρακτικό αποτέλεσμα είναι ότι η Άγκυρα τείνει να «μεταφράζει» τις τριμερείς ως άτυπους άξονες περιορισμού της, και να απαντά με αμφισβητήσεις στο πεδίο (αέρας/θάλασσα) ή με ρητορική κλιμάκωση.
Γ. Άμυνα και αποτροπή: το 2025 ως έτος προσαρμογής της ελληνικής στάσης
Η ελληνική απάντηση μέσα στο 2025 ήταν διττή:
- Διπλωματικά: θωράκιση συμμαχιών/σχημάτων (ΗΠΑ, Ισραήλ, τριμερή).
- Επιχειρησιακά: επένδυση σε capabilities που «κουμπώνουν» σε θέατρα Αιγαίου–Έβρου (π.χ. συστήματα πυραυλικού πυροβολικού μεγάλης ακτίνας), τα οποία αναβαθμίζουν την αξιοπιστία αποτροπής
