– Το Ηνωμένο Βασίλειο φέρεται να αρνείται την άδεια χρήσης των βάσεων Diego Garcia και RAF Fairford για αμερικανική επίθεση κατά του Ιράν.
• Η εξέλιξη επηρεάζει τη γεωπολιτική ισορροπία και τη διατλαντική στρατηγική συνοχή σε ένα ενδεχόμενο παρατεταμένης αεροπορικής εκστρατείας.
• Οι βάσεις είναι κρίσιμες για τη διατήρηση υψηλού ρυθμού εξόδων στρατηγικών βομβαρδιστικών B-1, B-2 και B-52.
• Η απόφαση συνδέεται με νομικές ανησυχίες περί διεθνούς δικαίου και με διαφωνία Τραμπ–Στάρμερ για το καθεστώς της Diego Garcia.
Στρατηγικό Πλαίσιο
Σύμφωνα με δημοσίευμα των The Times, το Ηνωμένο Βασίλειο εμποδίζει τη χρήση δύο κρίσιμων βάσεων — της Diego Garcia στον Ινδικό Ωκεανό και της RAF Fairford στο Ηνωμένο Βασίλειο — για ενδεχόμενη αμερικανική επίθεση κατά του Ιράν. Αμφότερες θεωρούνται καίριας σημασίας για οποιοδήποτε σχέδιο των ΗΠΑ που θα περιλάμβανε τη χρήση στρατηγικών βομβαρδιστικών μεγάλου βεληνεκούς σε παρατεταμένη εκστρατεία.
Η απόφαση φέρεται να εδράζεται αφενός σε βρετανικές νομικές ανησυχίες σχετικά με τη συμβατότητα μιας τέτοιας επίθεσης με το διεθνές δίκαιο, αφετέρου σε διαφωνία μεταξύ του Προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και του Πρωθυπουργού του Ηνωμένου Βασιλείου Κιρ Στάρμερ για το μελλοντικό καθεστώς της Diego Garcia.
Μέχρι στιγμής, δεν έχουν παρατηρηθεί μετακινήσεις βομβαρδιστικών προς τη Diego Garcia ή τη RAF Fairford, γεγονός που θα αναμενόταν πριν από μια παρατεταμένη εκστρατεία αεροπορικών πληγμάτων. Η φερόμενη άρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου ενδέχεται να αποτελεί τον βασικό λόγο απουσίας τέτοιων κινήσεων.
Επιχειρησιακή Διάσταση
Η Diego Garcia φιλοξενεί αμερικανική στρατιωτική βάση εξαιρετικής στρατηγικής σημασίας. Πέραν του μεγάλου αεροδρομίου στο κέντρο του Ινδικού Ωκεανού, διαδραματίζει πολλαπλούς ρόλους για το Υπουργείο Άμυνας των ΗΠΑ (Department of Defense), περιλαμβανομένων:
- Φιλοξενίας επιχειρήσεων της Διαστημικής Δύναμης (Space Force).
- Λειτουργίας ως βασικός λιμένας για μονάδες του Αμερικανικού Ναυτικού, συμπεριλαμβανομένων πυρηνικών υποβρυχίων.
- Παροχής αγκυροβολίου για Μοίρα Πλοίων Προτοποθέτησης (Sealift Command Prepositioning Ship Squadron).
Το 2025, έξι βομβαρδιστικά stealth B-2 Spirit αναπτύχθηκαν στη Diego Garcia σε επίδειξη ισχύος με σαφή στόχευση το Ιράν. Στη συνέχεια, πραγματοποίησαν πλήγματα κατά φιλοϊρανικών δυνάμεων Χούθι στην Υεμένη και αντικαταστάθηκαν από B-52.
Η RAF Fairford αποτελεί τη μοναδική προκεχωρημένη βάση επιχειρήσεων αμερικανικών στρατηγικών βομβαρδιστικών στο Ηνωμένο Βασίλειο, χρησιμοποιούμενη συχνά για αποστολές Bomber Task Force στο πλαίσιο της στρατηγικής Dynamic Force Employment της U.S. Strategic Command. Από τη βάση αυτή έχουν εκκινήσει στο παρελθόν σημαντικές επιχειρήσεις, συμπεριλαμβανομένων πληγμάτων κατά του Ιράκ.
Κατά την επιχείρηση “Midnight Hammer” τον Ιούνιο, τα B-2 απογειώθηκαν απευθείας από τη Whiteman Air Force Base στο Μισούρι, σε αποστολή μίας νύχτας. Ωστόσο, εξετάζεται πλέον εκστρατεία διάρκειας περίπου μίας εβδομάδας, με στόχους την ιρανική ηγεσία, πυρηνικές εγκαταστάσεις, θέσεις εκτόξευσης πυραύλων, σχετική βιομηχανία και κόμβους διοίκησης και ελέγχου (command and control nodes).
Η επιχειρησιακή αξία των δύο βάσεων αποτυπώνεται και γεωγραφικά:
- Απόσταση Diego Garcia – ανατολικά σύνορα Ιράν: περίπου 2.300 μίλια.
- Απόσταση RAF Fairford – δυτικά σύνορα Ιράν: περίπου 2.500 μίλια.
- Απόσταση Whiteman AFB – δυτικά σύνορα Ιράν: περίπου 6.500 μίλια.
Η χρήση προκεχωρημένων βάσεων θα επέτρεπε αύξηση του ρυθμού εξόδων (sortie generation rate), ιδίως στην αρχική φάση επιχειρήσεων, και θα μείωνε τη φθορά αεροσκαφών και πληρωμάτων — στοιχείο κρίσιμο για τη διατήρηση υψηλής στρατηγικής αποτροπής.
Παρά την απουσία βομβαρδιστικών στη Diego Garcia, καταγράφεται διέλευση σημαντικού αριθμού μαχητικών, αεροσκαφών ηλεκτρονικού πολέμου, ιπτάμενων ραντάρ (AWACS), ιπτάμενων τάνκερ και λοιπών μέσων από τις RAF Mildenhall και RAF Lakenheath προς την περιοχή.
Οι ΗΠΑ διαθέτουν εναλλακτικές επιλογές βάσεων, ακόμη και για τα ευαίσθητα B-2, με προηγούμενες αναπτύξεις σε Αζόρες, Ισλανδία και Wake Island. Ωστόσο, η λειτουργία από πλήρως εξοπλισμένη εγκατάσταση διαφέρει ουσιωδώς από επιχειρήσεις περιορισμένης υποστήριξης, ιδίως σε παρατεταμένη σύγκρουση.
Διπλωματικό και Θεσμικό Πλαίσιο
Παρόμοιο ζήτημα άδειας χρήσης της Diego Garcia είχε προκύψει και πριν από την επιχείρηση Midnight Hammer, όταν η βρετανική κυβέρνηση είχε δηλώσει ότι απαιτείται έγκρισή της για οποιαδήποτε χρήση της βάσης σε βομβαρδισμό κατά του Ιράν.
Σύμφωνα με το Reuters, το Ηνωμένο Βασίλειο είχε ενημερωθεί εκ των προτέρων για τα αμερικανικά πλήγματα, αλλά δεν είχε λάβει αίτημα χρήσης της Diego Garcia για εκείνη την αποστολή.
Η τρέχουσα ένταση συνδέεται με το καθεστώς της Diego Garcia, η οποία αποτελεί μέρος του αρχιπελάγους Chagos Islands. Ο Στάρμερ προωθεί συμφωνία 99ετούς μίσθωσης του νησιού από τον Μαυρίκιο, ο οποίος διεκδικεί κυριαρχικά δικαιώματα. Ο Τραμπ, αν και είχε προηγουμένως στηρίξει το σχέδιο, το επέκρινε δημόσια, διευρύνοντας το ρήγμα μεταξύ των δύο συμμάχων.
Σε ανάρτησή του στο Truth Social, ο Τραμπ τόνισε τη στρατηγική σημασία των Diego Garcia και RAF Fairford σε ενδεχόμενη εκστρατεία κατά του Ιράν, υποστηρίζοντας ότι ενδέχεται να καταστεί αναγκαία η χρήση τους για την αποτροπή πιθανής επίθεσης από «ιδιαίτερα ασταθές και επικίνδυνο καθεστώς».
Οι The Times αναφέρουν ότι ο Λευκός Οίκος εκπονεί λεπτομερή στρατιωτικά σχέδια που περιλαμβάνουν τις δύο βάσεις. Ωστόσο, βάσει των υφιστάμενων συμφωνιών, η χρήση τους προϋποθέτει προηγούμενη έγκριση της βρετανικής κυβέρνησης.
Το δημοσίευμα επισημαίνει ότι το Ηνωμένο Βασίλειο δεν έχει ακόμη δώσει άδεια, επικαλούμενο ανησυχίες περί παραβίασης του διεθνούς δικαίου, το οποίο δεν διακρίνει μεταξύ κράτους που διεξάγει επίθεση και κράτους που την υποστηρίζει, εφόσον το δεύτερο έχει «γνώση των περιστάσεων διεθνώς παράνομης πράξης».
Οικονομική και Βιομηχανική Διάσταση
Η ενδεχόμενη άρνηση πρόσβασης επηρεάζει άμεσα τη δυνατότητα των ΗΠΑ να διατηρήσουν υψηλής έντασης αεροπορική εκστρατεία με βαριά βομβαρδιστικά B-1, B-2 και B-52. Η επιχειρησιακή διαθεσιμότητα και η συντήρηση αυτών των πλατφορμών συνδέονται με εξειδικευμένες υποδομές, εφοδιαστική αλυσίδα και τεχνική υποστήριξη.
Επιπλέον, η εξέλιξη ενδέχεται να επηρεάσει τη συνολική διατλαντική συνεργασία στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ, ιδίως ως προς τη χρήση ευρωπαϊκών εδαφών για επιχειρήσεις υψηλής έντασης εκτός περιοχής.
Εκτίμηση Επιπτώσεων
Η βρετανική στάση ενδέχεται να περιορίσει την ταχύτητα και ένταση αρχικών αμερικανικών πληγμάτων, επηρεάζοντας τον επιχειρησιακό σχεδιασμό. Ταυτόχρονα, καταδεικνύει τα όρια της συμμαχικής συνοχής όταν τίθενται ζητήματα διεθνούς δικαίου και κυριαρχικών διεκδικήσεων.
Η απουσία πρόσβασης σε προκεχωρημένες βάσεις μειώνει την ευελιξία της αμερικανικής αεροπορικής ισχύος, αλλά δεν την καθιστά ανενεργή, δεδομένων εναλλακτικών επιλογών.
Στρατηγική Αξιολόγηση
Η υπόθεση αναδεικνύει τη σύνθετη διασταύρωση στρατιωτικού σχεδιασμού, διεθνούς δικαίου και γεωπολιτικής διαχείρισης συμμαχιών. Η ενδεχόμενη άρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου περιορίζει επιχειρησιακά την αμερικανική ικανότητα ταχείας κλιμάκωσης, χωρίς να την ακυρώνει. Η διαφωνία για το καθεστώς της Diego Garcia ενδέχεται να επηρεάσει τη διατλαντική συνοχή σε κρίσιμη συγκυρία. Το ρίσκο περιφερειακής αποσταθεροποίησης παραμένει υψηλό, ιδίως εάν προχωρήσει πολυήμερη εκστρατεία κατά ιρανικών στόχων. Η εξέλιξη θα εξαρτηθεί από τη διπλωματική διαχείριση Ουάσιγκτον–Λονδίνου και από τις τελικές αποφάσεις περί χρήσης στρατιωτικής ισχύος.
