Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επανεξετάζει τον καλύτερο τρόπο κατανομής του Ευρωπαϊκού Ταμείου Άμυνας (ΕΤΑ), ώστε να επικεντρωθεί σε μερικά επιλεγμένα κρίσιμα αμυντικά προγράμματα που αφορούν συνολικότερα την Ευρωπαϊκή άμυνα. Το ΕΤΑ, το οποίο ιδρύθηκε το 2021 με προϋπολογισμό 8 δισεκατομμυρίων ευρώ, έχει αποτελέσει κεντρικό εργαλείο για τη χρηματοδότηση αμυντικών τεχνολογιών σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση. Μετά τη σύγκρουση στην Ουκρανία, υπήρξε πρόταση για αύξηση του ταμείου κατά 1,5 δισ. ευρώ επιπλέον, εν αναμονή της έγκρισης από τα κράτη μέλη και το Κοινοβούλιο.
Επί του παρόντος, το ΕΤΑ υποστηρίζει ένα ευρύ φάσμα προγραμμάτων, συμπεριλαμβανομένων διαστημικών συστημάτων ιχνηλάτησης απειλών, υπέρ-υπερηχητικών βλημάτων και εφαρμοσμένης τεχνητής νοημοσύνης σε λογισμικά μάχης. Ωστόσο, η Επιτροπή τάσσεται υπέρ μιας πιο στοχευμένης προσέγγισης, διοχετεύοντας τις επενδύσεις σε “υπερπροτεραιότητες περιορισμένων δυνατοτήτων”. Η στρατηγική αυτή αποσκοπεί στην ενίσχυση της συνοχής και της συνέχειας μέσω του μεσοπρόθεσμου σχεδιασμού, εστιάζοντας σε μικρότερα, συνεκτικά τμήματα μεγαλύτερων έργων, αντί της εκταμίευσης εφάπαξ επιχορηγήσεων σε πολυάριθμα άσχετα (μεταξύ τους) προγράμματα. Στόχος είναι να ευθυγραμμιστούν οι επενδύσεις με τις επιχειρησιακές ικανότητες που περιγράφονται στην ατζέντα της “Στρατηγικής Πυξίδας” της ΕΕ, η οποία παρουσιάστηκε πριν από δύο χρόνια.
Σύμφωνα με πληροφορίες από Ευρωπαίους αξιωματούχους με έδρα τις Βρυξέλλες, τα προγράμματα αυτά θα μπορούσαν να περιλαμβάνουν τη δημιουργία μιας ευρωπαϊκής κυβερνοασπίδας για τον εντοπισμό κυβερνοεπιθέσεων, ένα σύστημα επιτήρησης του διαστημικού τομέα για τον εντοπισμό εξωγήινων απειλών, μια ευρωπαϊκή αντιπυραυλική ασπίδα με την ονομασία “Eurodome” και τη διασφάλιση υποβρύχιων υποδομών ηλεκτρικής ενοποίησης της Ευρώπης, όπως υποβρύχια καλώδια και αγωγοί. Παρά το γεγονός ότι ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Άμυνας υπογραμμίζει την ανάγκη επένδυσης σε νέες δυνατότητες σήμερα για να εξασφαλιστεί η αποτελεσματική άμυνα του αύριο, επικρατεί η τάση να δίνεται προτεραιότητα στην προμήθεια έτοιμου εξοπλισμού έναντι της αφιέρωσης πόρων στην έρευνα και την ανάπτυξη, όπως σημειώνεται στην έκθεση του EDA για το 2021.
Όσον αφορά το μέλλον, η Επιτροπή εξετάζει το ενδεχόμενο αύξησης του προϋπολογισμού για το ανανεωμένο ταμείο Ε&Α στον προσεχή επταετή προϋπολογισμό της ΕΕ. Με τον ισχύοντα κανονισμό του ΕΤΑ να ολοκληρώνεται στο τέλος του δημοσιονομικού κύκλου του 2023, αναμένεται νέα πρόταση με αναθεωρημένο προϋπολογισμό. Επιπλέον, η Επιτροπή επεξεργάζεται ένα “ευρωπαϊκό πρόγραμμα επενδύσεων στον τομέα της άμυνας” (EDIP) για να επεκτείνει το υφιστάμενο πρόγραμμα έκτακτης ανάγκης για την ενίσχυση της παραγωγής πυρομαχικών και την προώθηση της συνεργασίας στις προμήθειες και τις παραγωγικές ικανότητες μέσω νέων πρωτοβουλιών.
