- Το Ιράν εφαρμόζει δοκιμασμένη στρατηγική ασύμμετρου πολέμου (asymmetric warfare) στοχεύοντας κρίσιμες θαλάσσιες οδούς, ενεργειακές υποδομές και αμυντικά κενά των χωρών του Κόλπου, ασκώντας πολλαπλή πίεση στις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους.
- Η κλιμάκωση των επιθέσεων στο Στενό του Ορμούζ και σε υποδομές εξαγωγής υδρογονανθράκων θέτει σε κίνδυνο την παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια, καθώς το στενό διακινεί περίπου το 20% της παγκόσμιας εμπορικής και πετρελαϊκής κυκλοφορίας.
- Η ιρανική στρατιωτική δοκτρίνα συνδυάζει βαλλιστικούς πυραύλους, μη επανδρωμένα αεροχήματα (UAVs), ναυτικές νάρκες και επιχειρήσεις δολιοφθοράς, αποδεικνύοντας ότι η τεχνολογική υπεροχή δεν εγγυάται στρατηγική νίκη.
- Η αμφισβήτηση της συνοχής του αμερικανοκεντρικού συνασπισμού και η εκτίναξη του οικονομικού κόστους ενδέχεται να μεταβάλουν τη δυναμική της σύγκρουσης, εφόσον η Τεχεράνη διατηρεί υψηλότερη ανθεκτικότητα σε μακροχρόνια φθορά σε σύγκριση με τους αντιπάλους της.
Ο Anatolii Maksymov, αναλυτής Μέσης Ανατολής και εμπειρογνώμονας του Ουκρανικού Κέντρου Ασφάλειας και Συνεργασίας, εκτιμά ότι η ιρανική στρατηγική ασύμμετρου πολέμου ασκεί αυξανόμενη πίεση στις Ηνωμένες Πολιτείες και τους περιφερειακούς τους εταίρους, καθώς η σύγκρουση επεκτείνεται σε ολόκληρο τον Περσικό Κόλπο και στις γύρω ενεργειακές υποδομές.
Στην ανάλυσή του, ο Maksymov υποστηρίζει ότι, παρά τις ενδεχόμενες τακτικές επιτυχίες των ΗΠΑ στο πεδίο της μάχης, η Τεχεράνη επιδιώκει μια ευρύτερη στρατηγική που αποσκοπεί στην αποδυνάμωση της συνοχής του συνασπισμού και στην εκμετάλλευση ευπαθειών στα περιφερειακά αμυντικά συστήματα. «Οι Ηνωμένες Πολιτείες ίσως κερδίζουν στο πεδίο της μάχης, αλλά στρατηγικά κερδίζει το Ιράν», σημειώνει χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας ότι η Ουάσιγκτον εισήλθε στη σύγκρουση χωρίς επαρκώς επεξεργασμένο σχέδιο αντιμετώπισης των ιρανικών σημείων πίεσης.
Η εσφαλμένη στρατηγική εκτίμηση των ΗΠΑ
Σύμφωνα με τον αναλυτή, η αμερικανική στρατηγική σχεδίαση βασίστηκε αρχικά σε παραδοχές διαμορφωμένες από προηγούμενες επιχειρήσεις στο Ιράκ και τη Λιβύη — ήτοι στην προσδοκία κατάρρευσης του καθεστώτος μετά την εξουδετέρωση της ηγεσίας του. «Οι ΗΠΑ θεώρησαν ότι το Ιράν ήταν ένα ακόμη Ιράκ ή Λιβύη. Κόψε το κεφάλι της ύδρας και τα πάντα καταρρέουν. Αλλά στη θέση ενός κεφαλιού εμφανίστηκαν δέκα ακόμη», επισημαίνει ο Maksymov, τονίζοντας ότι το καθεστώς ενίσχυσε την εσωτερική του συνοχή, ενώ το Σώμα Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (Islamic Revolutionary Guard Corps – IRGC) ανέδειξε ηγεσία ακόμη πιο επιθετικού προσανατολισμού.
Η Δοκτρίνα Ασύμμετρου Πολέμου του Ιράν
Η ιρανική στρατιωτική στάση αντικατοπτρίζει δεκαετίες συστηματικής προετοιμασίας για σύγκρουση με τεχνολογικά ανώτερο αντίπαλο. Αντί να βασίζεται αποκλειστικά σε βαλλιστικά πλήγματα, η Τεχεράνη ανέπτυξε πολυεπίπεδη προσέγγιση που συνδυάζει μη επανδρωμένα αεροχήματα (UAVs), ναυτικές επιχειρήσεις δολιοφθοράς, ναυτικές νάρκες, ταχύπλοα σκάφη επίθεσης και στοχευμένα πλήγματα σε ενεργειακές υποδομές. Όταν η αποτελεσματικότητα των βαλλιστικών πυραύλων περιορίστηκε, η Τεχεράνη μετάβηκε ομαλά σε εναλλακτικές μεθόδους, αποδεικνύοντας τη βαθύτητα της επιχειρησιακής σχεδίασής της.
Το Στενό του Ορμούζ ως Στρατηγικό Όπλο
Το Στενό του Ορμούζ — η κρισιμότερη θαλάσσια αρτηρία που συνδέει τον Περσικό Κόλπο με τις παγκόσμιες θαλάσσιες οδούς εμπορίου — διακινεί περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας πετρελαϊκής και εμπορευματικής κυκλοφορίας. Οποιαδήποτε διακοπή στη διέλευσή του προκαλεί άμεσες διαταραχές στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας και στο διεθνές εμπόριο. Επιθέσεις σε λιμένες, δεξαμενόπλοια και τερματικά εξαγωγής φυσικού αερίου και πετρελαίου σχεδιάστηκαν ώστε να παράγουν οικονομικό σοκ παράλληλα με τα στρατιωτικά αποτελέσματα. «Κάθε μέρα υπήρχαν αναφορές και φωτογραφίες φλεγόμενων δεξαμενών ακόμη και στο Ομάν», αναφέρει ο αναλυτής, περιγράφοντας το εύρος της διαταραχής που προκλήθηκε στις αγορές και στις εφοδιαστικές αλυσίδες προς την Ασία.
Η Στρατηγική Διάβρωσης της Συνοχής του Συνασπισμού
Σύμφωνα με τον Maksymov, η ιρανική στρατηγική αποβλέπει ρητώς στη διάβρωση της πολιτικής συνοχής του αμερικανοκεντρικού συνασπισμού. «Αυτό ήταν ένα πλήγμα κατά της ενότητας του συνασπισμού, υπολογισμένο στην παραδοχή ότι ακόμη και μερικές εβδομάδες τέτοιου σοκ θα ανάγκαζαν τον κόσμο να ζητήσει τη λήξη της επιχείρησης λόγω της αύξησης των τιμών και των καθυστερήσεων στις προμήθειες προς την Ασία», επισημαίνει ο αναλυτής. Κρίσιμο στοιχείο είναι ότι το Ιράν μπορεί να διατηρήσει αυτή τη στρατηγική πίεση για μεγάλο χρονικό διάστημα, σε αντίθεση με τους αντιπάλους του.
Η Κλονισμένη Αίσθηση Ασφάλειας στις Μοναρχίες του Κόλπου
Ο αναλυτής επισημαίνει τις αυξανόμενες ανησυχίες των μοναρχιών του Κόλπου αναφορικά με την επάρκεια των αμυντικών ρυθμίσεων με την Ουάσιγκτον. Η πρόκληση ζημιών σε υψηλού συμβολισμού αστικές υποδομές στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Μπαχρέιν κλόνισε την αντίληψη απόλυτης ασφάλειας στην περιοχή, αναδεικνύοντας δυσαρέσκεια των Αράβων εταίρων για την ανεπαρκή αμερικανική αμυντική κάλυψη των εθνικών τους εδαφών.
Τα Δομικά Όρια της Αμερικανικής Ανταπόκρισης
Ο Maksymov αμφισβητεί την αποτελεσματικότητα ορισμένων επιλογών που συζητήθηκαν στην Ουάσιγκτον. Μια ειδική επιχείρηση για την ιρανική πυρηνική υποδομή έπρεπε να εκτελεστεί στις πρώτες ημέρες της σύγκρουσης — πλέον το καθεστώς έχει σε μεγάλο βαθμό ανασυγκροτηθεί. Η συνοδεία εμπορικών πλοίων δια μέσου του Περσικού Κόλπου απαιτεί εκτεταμένο σχεδιασμό, προετοιμασία και χρόνο συντονισμού υπό συνθήκες εμπόλεμης ζώνης — πολυτέλεια που απουσιάζει. Επιπλέον, ο αναλυτής επισημαίνει ότι η πολιτική ηγεσία των ΗΠΑ — συμπεριλαμβανομένων των Τραμπ, Χέγκσεθ και του Αρχηγού του Γενικού Επιτελείου Κέιν — δεν έχει διατυπώσει σαφώς τις συνθήκες επίτευξης νίκης, γεγονός που καθιστά τη διαμόρφωση κερδοφόρας στρατηγικής ιδιαίτερα δυσχερή.
