Νίκος Ιωάννου
Στις 28 Απριλίου τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα ανακοίνωσαν μονομερώς ότι θα αποχωρήσουν από τον OPEC, το παγκόσμιο καρτέλ χωρών-εξαγωγέων πετρελαίου. Η αποχώρηση που τέθηκε σε ισχύ την 1η Μαΐου 2026, έγινε σε βάση του «εθνικού συμφέροντος» και του «μακροπρόθεσμου στρατηγικού οράματος» των ΗΑΕ. Το μόνο σίγουρο είναι ότι η απόφαση αυτή δεν αποτελεί έκπληξη για κανέναν, αυτό που έπιασε πολλούς απροετοίμαστους όμως είναι το timing της συγκεκριμένης κίνησης – εν μέσω μίας αμερικανο-ισραηλινής στρατιωτικής επιχείρησης κατά του Ιράν, ενώ τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν μπλοκαρισμένα, και με την τιμή του αργού πετρελαίου να βρίσκεται σταθερά κοντά στα 100 δολάρια το βαρέλι.
Τα πρόσφατα γεγονότα στην Μέση Ανατολή μοιάζουν να είναι περισσότερο αφορμή παρά αιτία που οδήγησε τα ΗΑΕ στην συγκεκριμένη απόφαση. Η αλήθεια είναι ότι ενώ τα ΗΑΕ έχουν δυνατότητα να παράγουν μέχρι και 4.8 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, τα ποσοστώματα που θέτει ο OPEC επιτρέπουν στα κράτη-μέλη του να αντλούν μέχρι 3.2 εκατομμύρια βαρέλια. Είναι σαφή λοιπόν το κόστος ευκαιρίας και η ανεκμετάλλευτη δυνατότητα που θυσιάζουν τα ΗΑΕ όλες αυτές τις δεκαετίες όντας μέλη του OPEC. Σε άλλα λόγια, 1.6 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου παραμένουν θαμμένα στο υπέδαφος του Αμπού Ντάμπι κάθε μέρα.
Ταυτόχρονα, γνωρίζουμε ότι άλλες χώρες όπως το Ιράκ και η Ρωσία (μέλος του OPEC+) έχουν υπερβεί τα δικά τους ποσοστώματα επανειλημμένα, χωρίς ιδιαίτερες επιπτώσεις.
Τα αποτελέσματα της αποχώρησης των ΗΑΕ από τον ΟPECμπορούν να ερμηνευτούν με αρκετούς τρόπους. Σε πρώτη φάση και υποθέτοντας ότι τα Στενά του Ορμούζ θα ανοίξουν, τα ΗΑΕ θα μπορέσουν να εξάγουν για πρώτη φορά χωρίς περιορισμούς. Κατά πολλές εκτιμήσεις, αυτή η άμεση αύξηση των εξαγωγών θα οδηγήσει σε μείωση των τιμών βραχυπρόθεσμα. Όσον αφορά τον μακροπρόθεσμο ορίζοντα όμως, η αποχώρηση των ΗΑΕ σίγουρα αποδυναμώνει τον OPEC, άρα και τον αυτοσκοπό του που δεν είναι άλλος από το να διαχειρίζεται και να ελέγχει την αγορά. Μόνο η Σαουδική Αραβία κατέχει μεγαλύτερη αποθεματική ικανότητα εντός του OPEC, γεγονός που πλέον δημιουργεί αβεβαιότητα ειδικότερα σε σχέση με την διαχείριση ενεργειακών κρίσεων.
Tweet του Προέδρου Τραμπ από το 2018
Εκτός από τα τεχνικά θέματα των ποσοστωμάτων, μεγάλη σημασία έχει και το γεωπολιτικό σκηνικό πίσω από την συγκεκριμένη απόφαση. Η αποχώρηση των ΗΑΕ από τον OPEC σηματοδοτεί μία νίκη για τον Πρόεδρο Τραμπ, ο οποίος έχει κατηγορήσει ανοιχτά τον OPEC για την αύξηση των τιμών του πετρελαίου. Είναι εμφανές ότι οι ΗΠΑ έχουν πλέον στενότερη συνεργασία με τα ΗΑΕ σε σχέση με τον παραδοσιακό τους εταίρο στην Μέση Ανατολή, την Σαουδική Αραβία, με την οποία τα ΗΑΕ έχουν βρεθεί απέναντι σε πολλούς άξονες όπως την Υεμένη και την Ερυθρά Θάλασσα.
Για την Κίνα, υπάρχουν δύο πιθανές αναγνώσεις: ως ο μεγαλύτερος εισαγωγέας πετρελαίου παγκοσμίως επωφελείται από την επικείμενη μείωση των τιμών, αλλά παρατηρεί με ανησυχία την σύγκλιση απόψεων ΗΠΑ-ΗΑΕ. Τέλος για την Ρωσία, το μειωμένο κύρος του OPEC άρα και της ελεγκτικής του δύναμης σίγουρα δεν την προβληματίζει, καθώς ποτέ δεν υπήρξε ‘φρόνιμο’ μέλος του OPEC+.
Το ερώτημα που μένει να απαντηθεί είναι εάν θα ακολουθήσουν και άλλα κράτη το παράδειγμα των ΗΑΕ. Βρισκόμαστε πιθανότατα στην τελευταία 25ετία της αυξανόμενης ζήτησης πετρελαίου πριν την οριστική ενεργειακή μετάβαση – δίνοντας έτσι στα κράτη που εξάγουν πετρέλαιο μία από τις τελευταίες ευκαιρίες να μεγιστοποιήσουν τα κέρδη τους. Βέβαια, έχουν υπάρξει και άλλες περιπτώσεις φυγόκεντρων δυνάμεων από τον OPEC, με χώρες όπως το Κατάρ, η Ινδονησία και η Αγκόλα να έχουν αποχωρήσει στο παρελθόν. Καμία από αυτές ωστόσο δεν κατέχουν την σημασία των ΗΑΕ, τόσο αποθεματικά όσο και γεωπολιτικά.
Όπως και να ‘χει, η αποχώρηση των ΗΑΕ προσθέτει ένα ακόμα κομμάτι στο παζλ της νέας τάξης πραγμάτων, μακριά από την πολυμερή διεθνή τάξη. Η συνέχεια μένει να φανεί…
Βιβλιογραφία:
• Bousso, R. (2026, April 29). UAE exit strips OPEC of clout, risks bitter price war. EnergyNow.
• Egypt Oil & Gas. (2026, April 30). UAE exits OPEC: Why it left, what’s next.
• England. A., Ratcliffe. V., Parasie. N., (2026, April 28). UAE to leave OPEC in blow to oil cartel. Financial Times.
• Gilsinan, K. (2018, November 12). Trump tweets at Saudi Arabia to keep oil production high. Axios.
• Moore. M., Ratcliffe. V., (2026, May 1). The silent treatment: Saudi Arabia’s long game for managing Opec. Financial Times.
• US Department of State. Editorial Note. Foreign Relations of the United States, 1958–1960, Foreign Economic Policy, Volume IV, Document 314. Office of the Historian.
• Hasnat, I. Modern Diplomacy. (2026, May 2). OPEC after the UAE exit: The end of oil unity.
