Του Θανάση Βασιλακόπουλου
Συμπληρώνονται σήμερα 29 χρόνια από το νύχτα των Ιμίων. Μια νύχτα που δεν είχε μόνο ως αποτέλεσμα την απώλεια τριών ανθρώπινων ζωών, την εν πολύς απώλεια εθνικού εδάφους με το «γκριζάρισμα» της περιοχής, αλλά αποτέλεσε και το εφαλτήριο της ευρύτερης συζήτησης από πλευράς Τουρκίας περί αμφισβήτησης του status-quo του Αιγαίου. Όλα αυτά τα χρόνια, πληθώρα υλικού έχει δημοσιοποιηθεί στο ευρύ κοινό, με συνεντεύξεις πρωταγωνιστών, βιβλία κ.α. να χαρτογραφούν το σκηνικό που στήθηκε στη μικρή και τη μεγάλη Ίμια εκείνες τις ημέρες του Ιανουαρίου.
Η αποτυχημένη διαχείριση της κρίσης από την ελληνική πλευρά, αποτέλεσε σημαντική μεταβλητή για τις αναθεωρητικές τάσεις της Τουρκίας, που μετουσιώθηκαν τα επόμενα χρόνια σε συνεχή αμφισβήτηση της ελληνικής κυριαρχίας τόσο στον αέρα όσο και στη θάλασσα. Όμως δημιούργησε και μια κατάσταση η οποία φαίνεται πως δεν λαμβάνει ιδιαίτερης προσοχής από τις εκάστοτε πολιτικές ηγεσίες της χώρας. Ένα φαινόμενο που όσο συντηρείται μέλει να δημιουργήσει μη αναστρέψιμες καταστάσεις για την ελληνική οικονομία και ιδιαίτερα για τους κάτοικους των ακριτικών νησιών. Το φαινόμενο αυτό έγινε γνωστό ως « Ο Πόλεμος της Τσιπούρας» , και απεικονίζει ένα μέρος της καθημερινότητας που αντιμετωπίζουν οι Έλληνες ψαράδες των ακριτικών νησιών πέριξ της περιοχής των Ιμίων.
Την περίοδο μεταξύ Δεκεμβρίου και Ιανουαρίου, μεγάλα κοπάδια από τσιπούρες διασχίζουν την περιοχή μεταξύ Λέρου-Καλύμνου-Φαρμακονησίου και Ιμίων. Σε εκείνη την περιοχή ο ανταγωνισμός για την αλιεία είναι έντονος ιδίως για εμπορικά ψάρια όπως η τσιπούρα καθώς αποτελεί πολύ σημαντική πηγή κερδοφορίας για τις τοπικές κοινωνίες. Καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου και κυρίως τους παραπάνω δυο μήνες, Τούρκοι αλιείς σε πλήρη ευθυγράμμιση με τα προστάγματα της πολιτικής ηγεσίας τους, πραγματοποιούν τις αλιευτικές τους δραστηριότητες εντός ελληνικών χωρικών υδάτων, αδιαφορώντας για το αξιόποινο της πράξης τους.
Πληθώρα καταγγελιών από Έλληνες αλιείς έχουν βρει το φως της δημοσιότητας , οι οποίοι κάνουν λόγο για αφαίμαξη των ιχθυαοποθέματων από τα τουρκικά αλιευτικά, για παρενοχλήσεις από τουρκικές ακταιωρούς καθώς και για απουσία των ελληνικών αρχών από την περιοχή. Οπτικό υλικό με τις «ναυμαχίες» των ελληνικών καϊκιών 9αποδεικνύουν την σφοδρότητα των κινήσεων των τουρκικών σκαφών που πλησιάζουν πολλές φορές σε απόσταση αναπνοής από τους Έλληνες ναυτικούς. Μάλιστα δε διστάζουν να προβούν και σε δολιοφθορές του εξοπλισμού των Ελλήνων αλιέων (καταστροφή παραγαδιών, υλικές ζημίες στα σκάφη κ.α.).
Ακόμα, κατά την περίοδο της αναπαραγωγής των θαλασσίων ειδών ( διάρκειας περίπου 6 μηνών ) και όπως επιβάλλεται από τη σχετική νομοθεσία, τα ελληνικά αλιευτικά σκάφη παραμένουν στις βάσεις τους, σε αντίθεση με τα αντίστοιχα τουρκικά που προβαίνουν σε πράξεις υπερ-αλιείας επιβαρύνοντας έτσι ακόμα περισσότερο τη θαλάσσια πανίδα της περιοχής.
Το παραπάνω φαινόμενο έχει διπλή ερμηνεία. Από τη μία, η τουρκική ηγεσία, αμφισβητεί την κυριότητα της Ελλάδος στο Ανατολικό Αιγαίο, ενώ παράλληλα δημιουργεί απαγορευτικές συνθήκες πρόσβασης για τους αλιείς των ελληνικών ακριτικών νησιών. Τα τουρκικά γρι-γρι, πολύ μεγαλύτερα σε μέγεθος από τα αντίστοιχα ελληνικά, προβαίνουν σε παράνομες αλιευτικές δραστηριότητες εντός ελληνικής ΑΟΖ υπό τη συνοδεία του τουρκικού λιμενικού που περιπολεί διαρκώς σε εκείνες της περιοχές. Κυρίως γύρω από την περιοχή των Ιμίων, η Τουρκία κάνοντας χρήση του τρίπτυχου «όχι πλοία, όχι στρατεύματα, όχι σημαίες» συντηρεί επί του πεδίου το «γκριζάρισμα» της περιοχής, απωθώντας δια του λιμενικού της οποιοδήποτε ελληνικό σκάφος.
Η Άγκυρα αγνοεί τα διατάγματα της UNCLOS περί εκμετάλλευσης των θαλασσίων πόρων από το παράκτιο κράτος χρησιμοποιώντας τα αλιευτικά για τους δικούς της γεωπολιτικούς και γεωοικονομικούς σκοπούς. Η δράση της αυτή σχετίζεται με την έννοια IUU (παράνομη, λαθραία και άναρχη αλιεία) και αποτελεί μια μορφή υβριδικής απειλής η οποία θέτει σε κίνδυνο την εθνική ασφάλεια του παράκτιου κράτους, έχοντας αρνητικό αντίκτυπο τόσο στους πόρους του όσο και στην οικονομική του ασφάλεια.
Οι κινήσεις αυτές όμως της Τουρκίας, δεν είναι πρωτοφανείς. Άλλα κράτη στον κόσμο χρησιμοποιούν τις ίδιες τακτικές για να προωθήσουν τις αξιώσεις τους στο θαλάσσιο περιβάλλον. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας, η οποία με μια σειρά πρακτικών στη Νότιο-Σινική Θάλασσα επιδιώκει να δημιουργήσει μια κατάσταση ιδιαίτερα επιζήμια για τα συνορεύοντα κράτη όπως η Ταιβάν και οι Φιλιππίνες.
Πιο συγκεκριμένα, το κινεζικό κράτος φορτώνει εδώ και κάποια έτη πυρηνικά και χημικά απόβλητα (σε υγρή μορφή) από τα εργοστάσια της Κίνας εντός πλοίων μεταφοράς, με σκοπό να τα αποδεσμεύσει πέριξ των θαλάσσιων συνόρων με τις Φιλιππίνες αλλά και πλησίον των Στενών της Ταιβάν. Αυτό έχει φυσικό επακόλουθο, να πλήττονται σφοδρά η χλωρίδα και την πανίδα της περιοχής καθώς και αρκετές οικονομικές δραστηριότητες που σχετίζονται με το θαλάσσιο περιβάλλον.
Ξεκάθαρος στόχος της Κίνας, είναι η μακροχρόνια κυριαρχία της επί των προαναφερθέντων ζωνών μέσω γεωοικονομικής εξάπλωσης. Στο πλαίσιο της εξάπλωσης αυτής εντάσσεται και η χρήση τροποποιημένων αλιευτικών καϊκιών εντός των οποίων έχουν εφαρμοστεί τεχνολογίες για διεξαγωγή επιχειρήσεων έρευνας, ιχνηλάτησης και στοχοποίησης εχθρικών σκαφών. Τα προαναφερθέντα καΐκια κινούνται κατά εκατοντάδες πέριξ των συνόρων με την Ταιβάν και μέσω χρήσης ραντάρ/σόναρ κρατικής κατασκευής ερευνούν, χαρτογραφούν και ανιχνεύουν κινήσεις εχθρικών μονάδων επιφανείας λαμβάνοντας εντός των ψηφιακών βιβλιοθηκών τους ηχητικά και οπτικά δεδομένα στόχων.
Η συγκεκριμένη τακτική της κυβέρνησης του Πεκίνου, υιοθετήθηκε πριν μερικά χρόνια και από την τουρκική ηγεσία. Κατά την περίοδο του καλοκαιριού του 2020, ολόκληρος στόλος από εκατοντάδες τουρκικά και μη καΐκια περιφερόταν συνεχώς πέριξ των ελληνικών ναυτικών μονάδων επιφανείας αλλά και εντός εθνικών χωρικών υδάτων. Δεν έχει δοθεί μέχρι σήμερα καμία διευκρίνηση περί του εξοπλισμού που έφεραν τα καΐκια (που κινούντουσαν εντός ζώνης εθνικής κυριαρχίας) αλλά και δεν έχει δοθεί καμία σαφής εικόνα αντιμετώπισής τους από μονάδες του Λιμενικού. Ορμώμενη και πάλι από την κινεζική ναυτική στρατηγική, η Τουρκία έχει δημιουργήσει εμμέσως πλην σαφώς μία ακτοφυλακή η οποία λειτουργεί ως δεύτερο Πολεμικό Ναυτικό.
Με τις περιβαλλοντικές συνθήκες χρόνο με το χρόνο να γίνονται δυσμενέστερες, τα ιχθυοαποθέματα να μειώνονται καθώς και την εκθετική μείωση των Ελλήνων αλιέων, ως απόρροια δημογραφικών και οικονομικών παραγόντων, τα περιθώρια αντίδρασης της ελληνικής πλευράς όλο και λιγοστεύουν. Η αλιεία αποτελεί πηγή ευημερίας για τα ήδη ταλαιπωρημένα ακριτικά νησιά, που συχνά δεν λαμβάνουν την πρέπουσα στήριξη από τις ελληνικές κυβερνήσεις.
Οι καθημερινές παραβιάσεις των ελληνικών χωρικών υδάτων από τουρκικά αλιευτικά σκάφη και η περιορισμένη παρουσία του ελληνικού Λιμενικού, σε μια προσπάθεια αποφυγής εντάσεων μεταξύ των δυο κρατών, δημιουργούν τετελεσμένα κανονικοποιόντας τις έκνομες πράξεις της τουρκικής πλευράς θέτοντας σε άμεσο κίνδυνο την ευρύτερη οικονομική δραστηριότητα των ελληνικών αυτών νησιών, ωθώντας την ελληνική αλιεία στο «χρονοντούλαπο της ιστορίας».
Υ.Γ. Για τους τρεις Έλληνες αξιωματικούς του ΠΝ που έπεσαν στο καθήκον την νύχτα της 31ης Ιανουαρίου :
ΒΛΑΧΑΚΟΣ Π.
ΓΙΑΛΟΨΟΣ Ε.
ΚΑΡΑΘΑΝΑΣΗΣ Χ.
