— Η Υπηρεσία Προηγμένων Αμυντικών Ερευνητικών Έργων (Defense Advanced Research Projects Agency — DARPA) ζητά σχέδια για αυτόνομα συστήματα μη επανδρωμένων αεροχημάτων (drones) και εμπορευματοκιβωτίων εκτόξευσης-ανάκτησης ικανά να υποστηρίξουν σμήνη έως 500 πλατφορμών ταυτόχρονα.
— Η ανάπτυξη αυτόνομων αστερισμών drone (autonomous drone constellations) αντιπροσωπεύει ποιοτικό άλμα στη στρατηγική αποτροπή και στην ασύμμετρη ισχύ, με δυνατότητα ανάπτυξης σε περιοχές υπό αμφισβήτηση ή βαθιά εντός εχθρικού εδάφους.
— Το σύστημα θα καλύπτει αποστολές επιτήρησης-αναγνώρισης και κινητικής πλήξης, λειτουργώντας χωρίς συνεχή ανθρώπινη εμπλοκή για πολλές ημέρες σε περιβάλλοντα απαγόρευσης GPS.
— Η πρωτοβουλία αντανακλά τα επιχειρησιακά διδάγματα της Επιχείρησης Spiderweb της Ουκρανίας και των ισραηλινών επιθέσεων εντός Ιράν, θέτοντας νέα δεδομένα για την αμυντική βιομηχανία και τη στρατιωτική δόκτρινα παγκοσμίως.
Το Τακτικό Τεχνολογικό Γραφείο (Tactical Technology Office — TTO) της DARPA εξέδωσε αίτηση πληροφοριών (Request for Information) για αυτόνομα συστήματα drone και εμπορευματοκιβωτίων διαχείρισής τους, αναζητώντας έναν συνδυασμό που να μπορεί να λειτουργήσει ως αυτάρκης «αστερισμός» ικανός να υποστηρίξει δικτυωμένα σμήνη έως 500 drones ταυτόχρονα. Η αίτηση δημοσιεύθηκε αρχικά τον Απρίλιο και έχει επικαιροποιηθεί πολλές φορές έκτοτε, χωρίς να έχει αποκτήσει ακόμη επίσημη ονομασία.
Όπως επεξηγεί η τελευταία έκδοση της σχετικής ανακοίνωσης, τα υφιστάμενα εμπορικά συστήματα drone Ομάδων 1–3 παρουσιάζουν δομικούς περιορισμούς: περιορισμένη αντοχή, χαμηλή χωρητικότητα ωφέλιμου φορτίου και ανεπαρκή βοηθητική ηλεκτρική ισχύ. Ιδίως όταν λειτουργούν ως αστερισμοί, απαιτούν εκτεταμένη υποδομή βάσης και συνεχή ανθρώπινη εμπλοκή για ανάκτηση, επαναφόρτιση/ανεφοδιασμό και επανεκτόξευση, καθιστώντας αδύνατη την πλήρη αυτονομία που απαιτείται για επιχειρήσεις διάρκειας πολλών ημερών.
Η DARPA κατηγοριοποιεί τα drone σε πέντε ομάδες. Τα drone Ομάδας 1 και 2 έχουν μέγιστο βάρος έως 55 λίβρες (~25 kg), λειτουργούν σε ύψη έως 3.500 πόδια (~1.067 μ.) και ταχύτητες έως 250 κόμβους. Η Ομάδα 3 καλύπτει σχεδιασμούς βάρους 56 έως 1.320 λίβρες (~25–600 kg), με λειτουργικό ανώτατο ύψος 18.000 ποδιών (~5.490 μ.) και ταχύτητες έως 250 κόμβους — φάσμα που περιλαμβάνει από μικρά quadcopters έως μακράς εμβέλειας πυρομαχικά μιας κατεύθυνσης (one-way attack munitions).
Η DARPA αναγνωρίζει «επείγουσα ανάγκη» για Ομάδες 1–3 πλατφόρμες υψηλής αναπτυξιμότητας που να αποθηκεύονται, αναπτύσσονται, ανακτώνται και διαχειρίζονται από πλήρως αυτόνομα εμπορευματοκιβώτια (autonomous containers), υποστηρίζοντας ποικίλα ωφέλιμα φορτία και αποστολές σε περιβάλλοντα απαγόρευσης GPS (GPS-denied environments). Ο αστερισμός μπορεί να αποτελείται από έως 500 πλατφόρμες — αριθμός που ενδέχεται να μεταβάλλεται ανάλογα με τον τύπο του ωφέλιμου φορτίου — με υψηλή επιχειρησιακή διαθεσιμότητα για περιόδους πολλών ημερών.
Οι απαιτήσεις για τα drone περιλαμβάνουν πλήρως αυτόνομη εκτόξευση, ανάκτηση, αποθήκευση, οργάνωση, επαναφόρτιση/ανεφοδιασμό, εσωτερική διαχείριση logistics και έλεγχο πριν/μετά την πτήση. Τα προτεινόμενα σχέδια πρέπει να σχηματίζουν συνεργατικό αστερισμό με αποστολοκεντρικό χαρακτήρα, ενσωματώνοντας λογισμικό διαχείρισης αστερισμού με δυνατότητες βελτιστοποίησης διαδρομής (path optimization) και αποσυμφόρησης συγκρούσεων (collision deconfliction). Οι απαιτήσεις για τα εμπορευματοκιβώτια προβλέπουν πλήρη αυτονομία στη διαχείριση αποθήκευσης, logistics, εκτόξευσης, ανάκτησης και επαναφόρτισης, σε συμμόρφωση με τυποποιημένα στρατιωτικά εμπορευματοκιβώτια (Conex, 463L pallets, Tricon, ISU container). Εξετάζονται και μη τυποποιημένες λύσεις — όπως κατανεμημένα συστήματα βαλίτσας ή κουτιού — υπό την προϋπόθεση συμβατότητας με τις τρέχουσες δυνατότητες στρατιωτικής μεταφοράς. Τα εμπορευματοκιβώτια πρέπει να είναι αυτάρκη ως προς την αποθήκευση ενέργειας, τον εξοπλισμό επικοινωνιών και την υπολογιστική ικανότητα.
Η DARPA εκδηλώνει παράλληλα ενδιαφέρον για τηλεχειριζόμενη «πλατφόρμα υποδοχής» (host platform) που θα μεταφέρει τα εμπορευματοκιβώτια προς και από καθορισμένες περιοχές, από τις οποίες τα drone εκτοξεύονται και ανακτώνται. Το είδος της πλατφόρμας — εναέρια, χερσαία ή θαλάσσια, ή συνδυασμός τους — δεν έχει προσδιοριστεί στην ανακοίνωση.
Η εννοιολογική βάση της πρωτοβουλίας εδράζεται σε πρόσφατα επιχειρησιακά παραδείγματα: η Επιχείρηση Spiderweb της Ουκρανίας, με τις μυστικές επιθέσεις drone κατά ρωσικών αεροπορικών βάσεων, και οι ισραηλινές επιθέσεις εντός Ιράν κατά τις αρχικές φάσεις του Δωδεκαήμερου Πολέμου, έχουν ήδη αποδείξει την αποτελεσματικότητα ακριβώς αυτής της δυνατότητας. Αξίζει να σημειωθεί ότι η Μονάδα Αμυντικής Καινοτομίας του Πενταγώνου (Defense Innovation Unit — DIU) είχε εκδώσει νωρίτερα φέτος μια εξαιρετικά παρόμοια αίτηση προτάσεων.
Στρατηγική Αξιολόγηση
Η πρωτοβουλία της DARPA για αυτόνομους αστερισμούς drone αντιπροσωπεύει θεμελιώδη μετατόπιση στη δόκτρινα ασύμμετρης ισχύος: από εξατομικευμένες πλατφόρμες υψηλού κόστους σε κατανεμημένα, αυτοδιαχειριζόμενα δίκτυα χαμηλού κόστους και μαζικής κλίμακας. Η δυνατότητα ανάπτυξης 500 drones από αυτόνομα εμπορευματοκιβώτια, χωρίς μόνιμη βάση και με ελάχιστο ανθρώπινο αποτύπωμα, καθιστά το σύστημα εξαιρετικά δύσκολο να εντοπιστεί, να αποτραπεί ή να εξουδετερωθεί. Η ενσωμάτωση δυνατοτήτων κινητικής πλήξης σε τέτοια σμήνη δημιουργεί νέες ασυμμετρίες που ενδέχεται να αναδιαμορφώσουν τη γεωπολιτική ισορροπία σε θέατρα όπως η Ανατολική Μεσόγειος, η Ινδο-Ειρηνική ζώνη και η Ανατολική Ευρώπη. Για χώρες όπως η Ελλάδα, η εξέλιξη αυτή αναδεικνύει τόσο την ανάγκη επένδυσης σε αντι-drone συστήματα νέας γενιάς όσο και την επείγουσα ανάγκη ανάπτυξης εγχώριας δυνατότητας αντίστοιχων σμηνών, πριν η τεχνολογία διαχυθεί σε ανταγωνιστικούς δρώντες της περιοχής.
