- Αμερικανικές δυνάμεις πυροβολικού εξουδετέρωσαν το ιρανικό ναυτικό με βαλλιστικούς πυραύλους ATACMS και με την πρώτη επιχειρησιακή χρήση του PrSM στην ιστορία, σε ένα από τα πλέον σημαντικά ορόσημα της Επιχείρησης Epic Fury.
- Η καταστροφή υποβρυχίων ιρανικής κατασκευής και ρωσικής προέλευσης κλάσης Kilo εντός του στρατηγικού λιμένα Bandar Abbas, που δεσπόζει στα Στενά του Ορμούζ, αναδεικνύει το βάθος της αμερικανικής επιχειρησιακής διείσδυσης.
- Η πρώτη μάχιμη χρήση του Precision Strike Missile (PrSM) σηματοδοτεί νέα εποχή στις ναυτικές επιχειρήσεις χερσαίου πυροβολικού, με ευθείες προεκτάσεις στη στρατηγική αποτροπή έναντι Κίνας στον Ινδο-Ειρηνικό.
- Η ανακοίνωση επιτυχούς δοκιμής PrSM Increment 2 — με ικανότητα καταδίωξης κινούμενων ναυτικών στόχων — υποδηλώνει ότι η αμυντική βιομηχανία των ΗΠΑ ήδη ετοιμάζει την επόμενη γενιά οπλικών συστημάτων για ναυτική εμπλοκή υψηλής έντασης.
Ένα ιρανικό υποβρύχιο συγκαταλέγεται μεταξύ των ναυτικών σκαφών που οι αμερικανικές δυνάμεις κατέστρεψαν με τον βαλλιστικό πύραυλο μικρού βεληνεκούς ATACMS (Army Tactical Missile System). Δεδομένου ότι ο ATACMS δεν διαθέτει ικανότητα εμπλοκής κινούμενων στόχων, το υποβρύχιο υποχρεωτικά εντοπίστηκε και πλήχθηκε εν όρμω ή σε ακινησία. Πρόκειται για μια αξιοσημείωτη επιχειρησιακή επιτυχία που αποκαλύπτει τόσο την ευστοχία της αμερικανικής τακτικής όσο και τα αδύνατα σημεία της ιρανικής αντι-πυραυλικής θωράκισης εντός των ναυτικών βάσεών της.
Το παρόν άρθρο αποτέλεσε την πρώτη αποκάλυψη ότι εκτοξευτές M142 HIMARS (High Mobility Artillery Rocket System), εκτοξεύοντας τόσο ATACMS όσο και πυραύλους PrSM (Precision Strike Missile), συνέβαλαν αποφασιστικά στην καταστροφή του ιρανικού ναυτικού στο πλαίσιο της Επιχείρησης Epic Fury. Η σύγκρουση αυτή σηματοδότησε επίσης την πρώτη μάχιμη χρήση του PrSM — ενός συστήματος που υπερτερεί σημαντικά του ATACMS σε βεληνεκές, διευρύνοντας δραματικά την εμβέλεια απειλής από οποιαδήποτε θέση εκτόξευσης.
Ο Πρόεδρος του Επιτελείου των Αμερικανικών Ενόπλων Δυνάμεων, Στρατηγός Αεροπορίας Dan «Razin» Caine, έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στη συμβολή των μονάδων χερσαίου πυροβολικού κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου στο Πεντάγωνο. «Σήμερα θα μιλήσω για τις εξαιρετικές δυνάμεις πυροβολικού μας, που αποτελούνται από Αμερικανούς στρατιώτες και πεζοναύτες, οι οποίοι βυθίζουν πλοία και καταστρέφουν αποθήκες», δήλωσε ο Caine. Πρόσθεσε ότι οι δυνάμεις αυτές πλήττουν στόχους από τους οποίους εξαρτάται το Ιράν για την προβολή ισχύος πέραν των συνόρων του.
«Μέσα στις πρώτες 13 ημέρες αυτής της επιχείρησης, οι δυνάμεις πυροβολικού μας έγραψαν ιστορία», τόνισε ο Caine. Αποκάλυψε ότι οι στρατιώτες του 3ου Τάγματος, 27ης Ταξιαρχίας Πεδίου Βολής, τμήμα της 18ης Ταξιαρχίας Πεδίου Βολής με έδρα το Fort Bragg της Βόρειας Καρολίνας, ήταν οι πρώτοι που εκτόξευσαν PrSM εναντίον στόχων στο Ιράν — καταχωρώντας ιστορική πρωτιά στη χρήση του νέου αυτού οπλικού συστήματος σε πραγματικές συνθήκες μάχης.
«Χρησιμοποίησαν ATACMS για να βυθίσουν πολλαπλά σκάφη, συμπεριλαμβανομένου ενός υποβρυχίου», πρόσθεσε ο Caine, ενώ χαρακτήρισε το ιρανικό ναυτικό ως πλέον «μη μάχιμο» (combat ineffective), επισημαίνοντας παράλληλα ότι οι επιθέσεις εναντίον ναυτικών στόχων συνεχίζονται.
Ο Caine δεν κατονόμασε το υποβρύχιο ούτε αποκάλυψε την κλάση του. Ωστόσο, ανάλυση δορυφορικών εικόνων από το αρχείο της Planet Labs καταδεικνύει ότι ένα εκ των τριών ιρανικών υποβρυχίων κλάσης Kilo — ρωσικής κατασκευής, τύπου diesel-ηλεκτρικής πρόωσης — εντοπίστηκε βυθισμένο στο λιμάνι του Bandar Abbas από τις 4 Μαρτίου. Σε προγενέστερη δορυφορική εικόνα της 2ας Μαρτίου, το σκάφος εμφανιζόταν ανέπαφο, γεγονός που τοποθετεί το πλήγμα χρονικά μεταξύ των δύο αυτών ημερομηνιών. Ο Bandar Abbas αποτελεί την κύρια ναυτική βάση του Ιράν και κατέχει ιδιαίτερα κρίσιμη στρατηγική θέση κατά μήκος των Στενών του Ορμούζ.
Στις 5 Μαρτίου, ο Ναύαρχος Brad Cooper, επικεφαλής του CENTCOM, είχε δηλώσει ότι «το πλέον επιχειρησιακά ικανό ιρανικό υποβρύχιο έχει πλέον μια τρύπα στο πλευρό του». Η αναφορά αυτή ερμηνεύτηκε από πολλούς ως υπαινιγμός για το υποβρύχιο IRIS Fateh — ένα εγχώριας κατασκευής ιρανικό υποβρύχιο diesel-ηλεκτρικής πρόωσης παράκτιας δράσης, που εντάχθηκε στο ιρανικό ναυτικό το 2019. Η τύχη του IRIS Fateh παραμένει αδιευκρίνιστη.
Στις 10 Μαρτίου, το CENTCOM δημοσίευσε βίντεο υλικό που απεικονίζει πλήγματα εναντίον ποικίλων ιρανικών σκαφών — τόσο εν πλω όσο και εν όρμω — συμπεριλαμβανομένου ενός υποβρυχίου νάνου κλάσης Ghadir (Ghadir class midget submarine), diesel-ηλεκτρικής πρόωσης, το οποίο καταστράφηκε από πύραυλο AGM-114 Hellfire, σύμφωνα με αμερικανικό αξιωματούχο. Ο αριθμός των υποβρυχίων κλάσης Ghadir που διέθετε το Ιράν πριν την έναρξη της σύγκρουσης παραμένει ασαφής — οι εκτιμήσεις ανέφεραν στόλο μεταξύ 16 και 20 σκαφών.
Η στρατηγική λογική πίσω από την προτεραιοποίηση εξουδετέρωσης των ιρανικών υποβρυχίων είναι πολλαπλή. Τα υποβρύχια θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για διακριτική τοποθέτηση ναρκαλιευτικών στον Ορμούζ, καθώς και για επιθέσεις εναντίον φιλικών πολεμικών ή εμπορικών πλοίων. Ο εντοπισμός, ο «καρφωτός» εντοπισμός (fixing) και η εμπλοκή υποβρυχίων — ακόμη και παλαιότερων και θορυβωδέστερων σχεδιαστικών λύσεων — απαιτεί σημαντικό χρόνο και πόρους. Η καταστροφή τους εντός λιμένων παρέκαμψε αυτή την επιχειρησιακή πολυπλοκότητα και επιτάχυνε δραματικά την εξουδετέρωση της απειλής. Εν τούτοις, η ναυτιλιακή κίνηση εντός και εκτός του Περσικού Κόλπου μέσω των Στενών του Ορμούζ παραμένει σε εικονικά μηδενικά επίπεδα, λόγω εμμενουσών ανησυχιών για ναρκαλίευα και λοιπές ιρανικές απειλές — γεγονός που συνεχίζει να επιφέρει σοβαρές παγκόσμιες επιπτώσεις στη ναυτιλία και την ενεργειακή ασφάλεια.
Οι δηλώσεις του Στρατηγού Caine ενισχύουν επίσης τον κομβικό ρόλο που διαδραματίζουν ATACMS και PrSM στη σύγκρουση, προεικονίζοντας τι θα αναμένουμε από αμερικανικές δυνάμεις σε μελλοντικές συγκρούσεις υψηλής έντασης — ιδίως σε σενάριο αντιπαράθεσης με την Κίνα στον Ινδο-Ειρηνικό, όπου οι χερσαίοι βαλλιστικοί πύραυλοι σε αντι-ναυτικό ρόλο αποκτούν κεντρική στρατηγική σημασία.
Ο PrSM, που μόλις τα τελευταία δύο χρόνια εισήλθε σε υπηρεσία, υπερτερεί σημαντικά σε βεληνεκές έναντι του ATACMS, επιτρέποντας την απειλή πολύ ευρύτερων τμημάτων εδάφους από οποιαδήποτε θέση εκτόξευσης. Χθες, η Lockheed Martin ανακοίνωσε την πρώτη επιτυχή δοκιμαστική εκτόξευση του PrSM Increment 2 — μιας αντι-ναυτικής εκδοχής υπό ανάπτυξη, βελτιστοποιημένης για εμπλοκή κινούμενων θαλάσσιων στόχων. Κατά τη δοκιμή, εκτοξευτής HIMARS εκτόξευσε τον πύραυλο Increment 2, ο οποίος διήνυσε απόσταση περίπου 350 χιλιομέτρων (217,5 μιλίων). Το PrSM Increment 2 ενσωματώνει πρόσθετο πολυτροπικό ανιχνευτή (multi-mode seeker) ειδικά σχεδιασμένο για εμπλοκή κινούμενων θαλάσσιων στόχων — μια κρίσιμη επιχειρησιακή ικανότητα που απουσιάζει από τον βασικό τύπο Increment 1.
Ερωτηματικά παραμένουν ως προς τις αντι-ναυτικές δυνατότητες του βασικού PrSM Increment 1, αν και το 2024 δύο πύραυλοι «πρώιμης επιχειρησιακής ικανότητας» (early operational capability) είχαν εκτοξευθεί εναντίον κινούμενου θαλάσσιου στόχου κατά τη διάρκεια δοκιμής στον Ειρηνικό. Εν τω μεταξύ, ο παλαιότερος ATACMS — τον οποίο ο PrSM προορίζεται τελικά να αντικαταστήσει — μόλις πρόσθεσε στο επιχειρησιακό του ιστορικό την καταστροφή εχθρικού υποβρυχίου, αν και ακίνητου.
Στρατηγική Αξιολόγηση
Η επιχειρησιακή χρήση χερσαίων βαλλιστικών πυραύλων για καταστροφή ναυτικών σκαφών και υποβρυχίων εντός λιμένων συνιστά ποιοτική αναβάθμιση του αμερικανικού επιχειρησιακού δόγματος, που θα μελετηθεί ενδελεχώς από στρατιωτικές αναλύσεις διεθνώς. Η πλήρης εξουδετέρωση του ιρανικού ναυτικού εντός 13 ημερών — συμπεριλαμβανομένων υποβρυχίων — αποκαλύπτει βαθιά τρωτότητα κάθε ναυτικής δύναμης που δεν διαθέτει επαρκή αντι-βαλλιστική θωράκιση των υποδομών της. Η πρώτη μάχιμη χρήση του PrSM εδραιώνει το σύστημα ως στρατηγικό πολλαπλασιαστή ισχύος για μελλοντικές συγκρούσεις, ιδίως σε θέατρα επιχειρήσεων με εκτεταμένες θαλάσσιες γραμμές επικοινωνίας.
Παράλληλα, η επιτυχής δοκιμή του PrSM Increment 2 με ικανότητα καταδίωξης κινούμενων στόχων αίρει το κρίσιμο επιχειρησιακό κενό που είχε μέχρι σήμερα ο τύπος. Για την περιφερειακή σταθερότητα, η εναπομένουσα απειλή ναρκαλιευτικών — ανεξαρτήτως της εξουδετέρωσης του ιρανικού στόλου — επιβεβαιώνει ότι το περιβάλλον (A2/AD) στα Στενά του Ορμούζ δεν έχει ακόμη εξαλειφθεί πλήρως, και η επανεκκίνηση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας θα απαιτήσει επιπρόσθετες επιχειρήσεις εκκαθάρισης ναρκαλιευτικών πεδίων.
